Glutenvrij reizen door Mexico
Persoonlijke glutenvrije reisgids

Glutenvrij reizen door Mexico: mijn ervaringen en tips voor een ontspannen vakantie met coeliakie

Na negen maanden in Mexico deel ik mijn persoonlijke ervaringen met supermarkten, restaurants, maïstortilla’s, vliegreizen en het dagelijkse leven met coeliakie.

Mexico Bijgewerkt in 2026 10 minuten leestijd
Mijn ervaring ontdekken
Glutenvrij reizen in Mexico

De belangrijkste informatie

Mexico kan een verrassend aangename bestemming zijn voor mensen met coeliakie. Veel traditionele gerechten worden bereid met maïs, rijst, vlees, vis, groenten en verse ingrediënten. Toch blijft voorzichtigheid belangrijk, omdat tarwe, gedeelde bakplaten, frituurpannen en bepaalde sauzen voor onbedoelde glutenbesmetting kunnen zorgen.

Maïs wordt veel gebruikt

Taco’s, tortilla’s, tostada’s en veel traditionele gerechten worden vaak met maïs bereid.

Let op kruisbesmetting

Vraag naar gedeelde frituurpannen, bakplaten, sauzen, marinades en de bereiding van tortilla’s.

Controleer de etiketten

Ook maïsproducten kunnen sporen van tarwe bevatten of in gedeelde productiefaciliteiten worden gemaakt.

Voorbereiding helpt

Snacks, een uitlegkaart en een lijst met geschikte producten maken de reis een stuk ontspannener.

Persoonlijke ervaring

Is glutenvrij reizen in Mexico mogelijk?

Na negen maanden in Mexico kan ik zeggen dat het zeker mogelijk is om met coeliakie door Mexico te reizen. Het kan zelfs veel eenvoudiger zijn dan je aanvankelijk verwacht. Een goede voorbereiding, duidelijke vragen en aandacht bij het kiezen van eten zijn het belangrijkst.

Een groot voordeel is dat maïs een centrale rol speelt in de Mexicaanse keuken. Veel traditionele gerechten worden bereid met maïstortilla’s, rijst, bonen, vlees, vis, groenten, avocado en verse salsa’s. Daardoor zijn er veel gerechten die in principe zonder glutenhoudende ingrediënten kunnen worden gemaakt.

Toch betekent een gerecht met maïs niet automatisch dat het veilig is voor iemand met coeliakie. In mijn dagelijkse ervaring moest ik vooral vragen stellen over gedeelde bakplaten, frituurpannen, sauzen, kruidenmengsels en de manier waarop tortilla’s werden bereid.

Het hielp vooral om niet alleen te vragen of iets “glutenvrij” was, maar ook uit te leggen dat zelfs een kleine hoeveelheid meel of kruisbesmetting een probleem kan zijn. Niet iedereen kent coeliakie, maar concrete vragen over de bereiding worden meestal goed begrepen.

Mijn belangrijkste ervaring: in Mexico zijn veel geschikte voedingsmiddelen te vinden, maar veiligheid hangt niet alleen af van de ingrediënten. Ook de manier en de plaats van bereiding zijn belangrijk.
Persoonlijke ervaring na negen maanden in Mexico
01

Veel natuurlijke opties

Maïs, rijst, bonen, vlees, vis, fruit en groenten vormen de basis van veel Mexicaanse gerechten.

02

Vragen blijven belangrijk

Vraag altijd naar meel, sauzen, paneermeel, gedeelde oppervlakken en frituurpannen.

03

Voorbereiding vermindert stress

Eigen snacks, een uitleg in het Spaans en vooraf geselecteerde restaurants maken de reis veel eenvoudiger.

02 Boodschappen doen in Mexico

Supermarkten en glutenvrije producten in Mexico

In de grotere supermarkten van de Riviera Maya vond ik veel eenvoudige producten waarmee ik gemakkelijk een glutenvrij ontbijt, snacks en lichte maaltijden kon samenstellen.

Glutenvrije producten in een supermarkt in Mexico
Koop de basis op de eerste dag

Een kleine basisvoorraad maakte mijn reis veel relaxter

Kort na aankomst probeerde ik een grotere supermarkt te bezoeken. Zo had ik tijdens de eerste dagen veilig eten in mijn accommodatie en was ik niet voor iedere maaltijd volledig afhankelijk van restaurants.

Vooral natuurlijke of weinig bewerkte producten waren handig, zoals fruit, groenten, eieren, naturel yoghurt, kaas, rijst, bonen, tonijn en eenvoudige maïsproducten. Bij verpakte producten controleerde ik nog steeds altijd de ingrediënten en allergeneninformatie.

Het aanbod verschilde per vestiging. In toeristische plaatsen zoals Tulum, Playa del Carmen en Cancún hadden grotere supermarkten meestal meer internationale, biologische of speciaal gelabelde producten.

Waar ik boodschappen deed

Grote supermarkten bieden meestal de meeste keuze

Het assortiment en de etikettering kunnen veranderen. Deze ketens waren voor mij echter goede uitgangspunten voor de eerste boodschappen.

01 Grote supermarkt

Walmart

Ruime keuze aan basisproducten, verse voeding, snacks, dranken en enkele geïmporteerde producten.

02 Veel vestigingen

Chedraui

Handig voor fruit, groenten, zuivel, eieren, rijst, bonen, conserven en Mexicaanse merken.

03 Breed assortiment

Soriana

Afhankelijk van de vestiging een goede keuze aan basisproducten, verse voeding en verpakte snacks.

04 Premium aanbod

La Comer

Kan interessant zijn voor geïmporteerde, biologische of speciaal gelabelde producten wanneer er een vestiging in de buurt is.

Mijn basisboodschappen

Deze producten kocht ik het vaakst

01

Fruit en groenten

Bananen, avocado’s, mango’s, tomaten en limoenen zijn handig voor ontbijt en snacks.

02

Eieren en zuivel

Eieren, naturel yoghurt en kaas waren handig voor een eenvoudig ontbijt of lichte maaltijd.

03

Rijst en bonen

Eenvoudige basisproducten die veelzijdig te combineren zijn. Bij kant-en-klare varianten controleerde ik kruiden en toevoegingen.

04

Tonijn en conserven

Handig in accommodaties met een kleine keuken en als aanvulling op rijst, salades of maïscrackers.

05

Verpakte snacks

Voor excursies koos ik gesloten producten met een ingrediëntenlijst die ik duidelijk kon controleren.

06

Maïsproducten

Tortilla’s, tostada’s, maïsmeel en crackers kunnen handig zijn, maar moeten altijd afzonderlijk worden gecontroleerd.

Etiketten lezen

Deze woorden zijn handig om te kennen

ES
Trigo

Tarwe

ES
Harina de trigo

Tarwemeel

ES
Contiene gluten

Bevat gluten

ES
Puede contener

Kan sporen bevatten

ES
Sin gluten

Glutenvrij

ES
Procesado en instalaciones

Verwerkt in gedeelde faciliteiten

Kleine winkels en OXXO

Handig voor drankjes en snacks, maar met beperkte keuze

Kleine winkels en buurtwinkels waren handig voor water, drankjes, fruit of losse verpakte snacks. Voor volledige glutenvrije boodschappen zou ik er echter niet uitsluitend op vertrouwen.

01

Water en gebottelde dranken

02

Fruit of naturel yoghurt, indien beschikbaar

03

Verpakte snacks met een duidelijke ingrediëntenlijst

Mijn tip

Koop op de eerste reisdag enkele betrouwbare basisproducten en snacks. Zo heb je altijd een alternatief wanneer een restaurant geen veilige optie kan bieden of een excursie langer duurt dan gepland.

Maïstortilla’s en Maseca in Mexico
Maïs als basis
03 Maïstortilla’s in Mexico

Maïstortilla’s en Maseca: een praktische basis voor glutenvrij eten

Maïstortilla’s maken deel uit van het dagelijkse leven in Mexico en zijn in principe een praktisch alternatief voor brood en tarwetortilla’s voor mensen met coeliakie.

Veel traditionele tortilla’s worden uitsluitend gemaakt van genixtamaliseerde maïs, water en soms een beetje zout. Daardoor bevatten ze van nature geen glutenhoudende ingrediënten. Toch mag je er niet automatisch van uitgaan dat elke maïstortilla veilig is.

In Mexico wordt vaak Maseca gebruikt, een industrieel geproduceerd maïsmeel voor tortilla’s, tamales en andere traditionele gerechten. Tijdens mijn verblijf vond ik het bijzonder praktisch, omdat het in veel supermarkten verkrijgbaar is en je er thuis eenvoudig maïstortilla’s mee kunt maken.

Bij verpakte producten controleer ik toch altijd de actuele ingrediëntenlijst en waarschuwingen voor mogelijke sporen. Recepturen, productiefaciliteiten en etiketten kunnen veranderen. Voor coeliakie is daarom niet alleen maïs als ingrediënt belangrijk, maar ook de productiewijze.

Wat je moet controleren

  • Is de tortilla uitsluitend van maïs gemaakt?
  • Worden op dezelfde locatie ook tarwetortilla’s gemaakt?
  • Worden dezelfde machines, persen of oppervlakken gebruikt?
  • Staat er op de verpakking een waarschuwing voor tarwe of gluten?
Mijn aanbeveling

In een tortillería vraag ik altijd of er uitsluitend met maïs wordt gewerkt. Wanneer er ook tarwetortilla’s worden gemaakt, vraag ik of aparte machines en werkoppervlakken worden gebruikt. Bij twijfel kies ik ervoor het product niet te eten.

04 Een belangrijk verschil

Een maïstortilla is niet automatisch veilig

Een van de belangrijkste lessen tijdens mijn verblijf in Mexico was dat je ingrediënten en bereiding afzonderlijk moet beoordelen. Een tortilla kan uitsluitend van maïs zijn gemaakt en toch besmet raken door meel, machines of gedeelde werkoppervlakken.

Belangrijk bij coeliakie

“Van maïs” en “glutenvrij” betekenen niet altijd hetzelfde.

Vraag niet alleen naar de ingrediënten. Controleer ook of tarwemeel in dezelfde ruimte wordt verwerkt en of persen, bakken, bakplaten of andere apparaten worden gedeeld.

01

Gemengd deeg

Sommige tortilla’s bevatten naast maïs ook tarwemeel. Dit komt vooral voor bij industriële of zeer flexibele tortilla’s.

02

Gedeelde machines

Maïs- en tarwetortilla’s kunnen worden gemaakt met dezelfde mixers, persen, transportbanden of verpakkingsmachines.

03

Gedeelde bakplaat

In restaurants worden maïstortilla’s vaak op dezelfde plaat verwarmd als tarwetortilla’s, brood of gepaneerde producten.

04

Verpakking en opslag

Onverpakte producten kunnen naast meel, brood of andere glutenhoudende producten worden opgeslagen en zo besmet raken.

Tortilla’s uit de supermarkt

Alleen de voorkant van de verpakking lezen is niet genoeg

Begrippen als “100% maïs”, “traditioneel” of “natuurlijk” zeggen op zichzelf niets over mogelijke kruisbesmetting.

Daarom lees ik bij verpakte tortilla’s altijd de volledige ingrediëntenlijst. Ik zoek ook naar waarschuwingen zoals “bevat tarwe”, “kan tarwe bevatten” of informatie over gedeelde productiefaciliteiten.

De etikettering kan verschillen per merk, productvariant en productiemoment. Daarom vertrouw ik niet alleen op aanbevelingen op internet of op een verpakking die ik eerder heb gekocht.

Bij het lezen van de verpakking

Hier let ik op

  • 01

    Volledige ingrediëntenlijst

  • 02

    Gemarkeerde allergenen

  • 03

    Waarschuwingen voor mogelijke sporen

  • 04

    Informatie over de productiefaciliteit

  • 05

    Actuele datum en verpakkingsversie

Praktische vragen

Zo stel ik vragen in een tortillería of restaurant

ES

¿Las tortillas son solamente de maíz?

Zijn de tortilla’s uitsluitend van maïs gemaakt?
ES

¿También preparan tortillas de harina?

Maken jullie ook tarwetortilla’s?
ES

¿Usan la misma máquina o la misma plancha?

Gebruiken jullie dezelfde machine of bakplaat?
ES

Tengo celiaquía. No puedo comer trigo ni alimentos contaminados con harina.

Ik heb coeliakie. Ik mag geen tarwe of met meel besmet voedsel eten.
Mijn persoonlijke regel

Wanneer de ingrediënten of bereiding niet duidelijk kunnen worden uitgelegd, eet ik het product liever niet. Een eenvoudige maaltijd met rijst, groenten, vlees of een verpakt product met een controleerbaar etiket voelt veiliger dan een onnodig risico.

05 Handig voor onderweg

Mijn praktische snack in Mexico: Salmas

Voor excursies, langere ritten of dagen waarop ik niet precies wist waar ik veilig kon eten, waren verpakte snacks bijzonder handig. Een van de producten die ik tijdens mijn verblijf vaak kocht, waren Salmas.

Salmas maïscrackers als snack in Mexico
Controleer altijd het etiket
Mijn persoonlijke ervaring

Eenvoudig, makkelijk te vinden en handig verpakt

Salmas zijn knapperige maïscrackers die in Mexico verkrijgbaar zijn in veel supermarkten, kleine winkels en soms bij benzinestations.

Ik vond ze bijzonder handig omdat de afzonderlijke porties gemakkelijk in een tas of rugzak passen. Zo had ik tijdens langere excursies altijd iets bij me wanneer een restaurant geen geschikte optie bood of wanneer ik twijfelde over de bereiding.

Ik at Salmas vaak met avocado, kaas, tonijn of andere eenvoudige ingrediënten. Ze waren geschikt als snelle snack, maar ook als aanvulling op een lichte maaltijd.

Zelfs bij een product dat ik al meerdere keren heb gekocht, controleer ik iedere verpakking opnieuw. Ingrediëntenlijsten, allergenenwaarschuwingen en productieomstandigheden kunnen veranderen.

Individueel verpakt Makkelijk mee te nemen Veelzijdig te combineren
Eenvoudige combinaties

Zo at ik Salmas vaak

01

Met avocado

Avocado, een beetje zout en limoensap vormen een snelle en vullende snack.

02

Met kaas

Kaas en verse groenten maken er een eenvoudige lichte maaltijd van.

03

Met tonijn

Tonijn uit blik is handig in accommodaties met een kleine keuken of tijdens langere ritten.

04

Als noodsnack

Een klein pakje in de rugzak helpt wanneer er onderweg geen betrouwbare maaltijd beschikbaar is.

Voor aankoop

Deze punten controleer ik

01

De actuele ingrediëntenlijst

02

Waarschuwingen voor tarwe of gluten

03

Mogelijke sporen en gedeelde faciliteiten

04

Een gesloten en onbeschadigde verpakking

Belangrijke opmerking

Salmas waren voor mij persoonlijk praktisch. Dit betekent echter niet dat iedere productvariant of toekomstige verpakking automatisch geschikt is voor iedereen met coeliakie. Controleer daarom altijd het actuele etiket en beslis op basis van je eigen behoeften.

06 Buiten de deur eten

Glutenvrij eten in Mexicaanse restaurants

De Mexicaanse keuken biedt veel gerechten op basis van maïs, rijst, bonen, groenten, vlees en vis. Niet alleen het gerecht zelf is belangrijk, maar ook de manier waarop het in de keuken wordt bereid.

Tijdens mijn verblijf legde ik in restaurants zo duidelijk mogelijk uit dat ik coeliakie heb en geen tarwe of voedsel kan eten dat in contact is geweest met meel of gedeelde apparatuur.

Het werkte het beste om rechtstreeks te spreken met iemand die wist hoe het gerecht werd bereid. Een algemene reactie zoals “er zit geen meel in” was niet voldoende wanneer bijvoorbeeld dezelfde frituurpan, bakplaat of werkplek werd gebruikt.

Glutenvrij eten in een Mexicaans restaurant
Vraag altijd naar de bereiding
Gerechten die geschikt kunnen zijn

Goede uitgangspunten, maar controleer altijd

Deze gerechten kunnen met glutenvrije ingrediënten worden bereid, maar recepten, kruiden, sauzen en bereidingswijzen verschillen per restaurant.

01

Gegrild vlees of vis

Vraag naar marinades, kruidenmengsels, sauzen en het gebruikte grilloppervlak.

02

Rijst en bonen

Controleer bouillon, kruiden, kant-en-klare sauzen en mogelijke toevoegingen van meel.

03

Taco’s met maïstortilla’s

Vraag of ze uitsluitend van maïs zijn en apart van tarwetortilla’s worden verwarmd.

04

Ceviche

Controleer sauzen, smaakmakers en de chips of crackers die erbij worden geserveerd.

Veelvoorkomende risico’s

Waar ik extra op let

Gedeelde frituurpan

Friet of nacho’s kunnen in dezelfde olie worden gebakken als gepaneerd voedsel.

Gedeelde bakplaat

Brood en tarwetortilla’s worden vaak op hetzelfde oppervlak verwarmd.

Sauzen en kruidenmixen

Kant-en-klare sauzen, sojasaus en kruidenmengsels kunnen gluten bevatten.

Gedeeld keukengerei

Messen, tangen, snijplanken en bakken kunnen meelresten overbrengen.

Handige zinnen in het Spaans

Zo leg ik coeliakie uit in een restaurant

ES
Tengo celiaquía y no puedo comer gluten.

Ik heb coeliakie en mag geen gluten eten.

ES
¿Este plato contiene trigo, harina o salsa de soja?

Bevat dit gerecht tarwe, meel of sojasaus?

ES
¿Utilizan la misma freidora o plancha?

Gebruiken jullie dezelfde frituurpan of bakplaat?

ES
¿Pueden prepararlo con utensilios limpios y por separado?

Kunnen jullie het apart bereiden met schoon keukengerei?

Mijn ervaring

Hoe eenvoudiger het gerecht en hoe duidelijker de communicatie, hoe prettiger ik kon eten. Wanneer het personeel onzeker leek of mijn vragen niet kon beantwoorden, koos ik liever iets anders.

07 Heen- en terugreis

Met coeliakie naar Mexico vliegen

Tijdens een lange vlucht vertrouw ik niet uitsluitend op de maaltijden aan boord. Ook wanneer ik een glutenvrije maaltijd heb besteld, neem ik altijd eigen eten en meerdere snacks mee.

Liever iets te veel meenemen dan zonder veilige optie zitten

Bij veel luchtvaartmaatschappijen moeten glutenvrije speciale maaltijden vooraf worden aangevraagd. Ik controleer de boeking enkele dagen voor vertrek en vraag bij het inchecken opnieuw of de maaltijd geregistreerd staat.

Toch kan het gebeuren dat de maaltijd niet is geladen, verkeerd is gemarkeerd of onderdelen bevat die niet duidelijk gecontroleerd kunnen worden. Daarom neem ik altijd een volledige reserveoptie mee in mijn handbagage.

Wanneer ik eigen voedsel meeneem, controleer ik de veiligheids- en invoerregels van het vertrekland, het transitland en de bestemming. Vloeistoffen, verse producten en vlees- of zuivelproducten kunnen aan speciale regels onderworpen zijn.

Voor vertrek

Mijn voorbereiding in vier stappen

01

Speciale maaltijd aanvragen

Vraag de glutenvrije maaltijd zo vroeg mogelijk aan via de luchtvaartmaatschappij of boeking.

02

Boeking controleren

Controleer enkele dagen vooraf of de speciale maaltijdcode nog in de boeking staat.

03

Eigen eten meenemen

Neem voldoende verpakte snacks en een eenvoudige maaltijd mee voor de vlucht, overstap en vertragingen.

04

Navragen bij de gate

Laat voor het instappen nogmaals bevestigen dat de speciale maaltijd aan boord is.

In de handbagage

Wat ik meestal meeneem

01

Meerdere individueel verpakte snacks

02

Een eenvoudige, vullende maaltijd

03

Extra eten voor mogelijke vertragingen

04

Doekjes en schoon bestek

05

Een korte uitleg over coeliakie

06

Een screenshot of bewijs van de maaltijd

Belangrijke opmerking

Veiligheids-, douane- en invoerregels kunnen veranderen en verschillen per route. Controleer daarom voor iedere reis de actuele voorwaarden van de luchtvaartmaatschappij, luchthavens en bevoegde autoriteiten.

08 Goed voorbereid reizen

Mijn belangrijkste tips voor een ontspannen vakantie met coeliakie

Mexico kan ook met coeliakie een geweldige reisbestemming zijn. Voor mij waren een goede voorbereiding, duidelijke vragen en altijd een veilige reserveoptie in mijn rugzak het belangrijkst.

01

Controleer ieder product

Ook bij bekende producten controleer ik opnieuw de ingrediënten, allergenenwaarschuwingen en mogelijke sporen.

02

Bewaar een Spaanse uitleg

Ik bewaar een korte Spaanse tekst op mijn telefoon die uitlegt welke producten en besmettingen ik moet vermijden.

03

Neem eigen snacks mee

Voor excursies en lange ritten neem ik altijd meerdere verpakte snacks en voldoende water mee.

04

Kies een accommodatie met keuken

Een kleine keuken of ten minste een koelkast maakt het eenvoudiger om zelf eenvoudige maaltijden te bereiden.

05

Plan voldoende tijd

Ik zoek restaurants, supermarkten en alternatieven vooraf en niet pas wanneer ik al honger heb.

06

Vraag naar de bereiding

Ik vraag naar de frituurpan, bakplaat, keukengerei, sauzen, marinades en gedeelde oppervlakken.

07

Kies eenvoudige gerechten

Hoe minder bewerkte ingrediënten, sauzen en bereidingsstappen een gerecht heeft, hoe eenvoudiger het te beoordelen is.

08

Neem geen risico bij twijfel

Wanneer de ingrediënten of bereiding niet duidelijk kunnen worden uitgelegd, kies ik iets anders.

Tekst om te laten zien

Korte uitleg in het Spaans

ES
Tengo celiaquía. No puedo comer trigo, cebada, centeno ni alimentos contaminados con harina. Necesito que mi comida se prepare por separado, con utensilios limpios y sin utilizar la misma freidora o plancha que los alimentos con gluten.

Ik heb coeliakie. Ik mag geen tarwe, gerst, rogge of voedsel eten dat met meel besmet is. Mijn maaltijd moet apart en met schoon keukengerei worden bereid.

Voor de reis

Mijn voorbereidingslijst

Boek accommodatie met koelkast of keuken

Zoek supermarkten in de omgeving

Bewaar restaurants en alternatieven

Bewaar de Spaanse uitleg

Pak snacks in voor de reis en excursies

Controleer de actuele douaneregels

Mijn conclusie

Met een goede voorbereiding kun je Mexico ontspannen ontdekken

Tijdens mijn negen maanden in Mexico ontdekte ik veel praktische mogelijkheden. Toch moet je nooit alleen op basis van de naam van een gerecht of een bekend merk aannemen dat iets veilig is. Duidelijke communicatie, regelmatig controleren en een veilige reserveoptie maakten mijn reis veel ontspannender.

Dit artikel beschrijft persoonlijke ervaringen en vervangt geen medisch advies. Etiketten, recepten en productieomstandigheden kunnen veranderen.

09 Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over glutenvrij reizen in Mexico

Hier beantwoord ik enkele veelgestelde vragen over reizen naar Mexico met coeliakie.

Is glutenvrij eten gemakkelijk te vinden in Mexico?

In grote steden en toeristische gebieden zijn steeds meer glutenvrije producten en restaurants te vinden. Buiten deze gebieden kan het aanbod beperkter zijn.

Zijn maïstortilla’s altijd glutenvrij?

Niet noodzakelijk. Ze kunnen tarwemeel bevatten of op gedeelde oppervlakken worden bereid. Vraag daarom altijd naar de ingrediënten en bereiding.

Welke supermarkten verkopen glutenvrije producten?

Afhankelijk van de regio zijn glutenvrije producten te vinden bij Walmart, Chedraui, Soriana, La Comer, City Market en gespecialiseerde winkels. Het assortiment verschilt per filiaal.

Hoe leg ik coeliakie uit in een restaurant?

Ik leg duidelijk uit dat ik geen tarwe, gerst of rogge mag eten en ook kruisbesmetting via frituurpannen, keukengerei of werkoppervlakken moet vermijden.

Welke snacks zijn handig tijdens excursies?

Ik neem verpakte en duidelijk geëtiketteerde producten mee, zoals noten, glutenvrije repen, crackers en rijstwafels.

Wat doe ik wanneer ik twijfel over een gerecht?

Wanneer de ingrediënten of bereiding niet duidelijk kunnen worden uitgelegd, kies ik liever voor een veilige andere optie.

Help deze gids actueel te houden

Ken je een goede glutenvrije plek in Mexico?

Stuur ons een bericht wanneer je een supermarkt, restaurant of nuttige ervaring wilt aanbevelen.

Aanbeveling sturen